datownik / dater


Do wyobrażenia sobie rozwoju uzbrojenia na przestrzeni wieków jest bardzo potrzebna dokładna chronologia wydarzeń. W tym celu daty zestawiłem w tabelę, która będzie się rozszerzać wraz z uwzględnieniem kolejnych źródeł.

Przeszukując tabelę możemy skorzystać z:
- kolorów odpowiadającym określonym dziedziną,

pociski i broń miotająca
broń biała
uzbrojenie ochronne
ręczna broń palna
artyleria i broń rakietowa
pojazdy bojowe
marynarka wojenna
lotnictwo
broń masowego rażenia
inne

- z dat zestawionych od czasów najdawniejszych po współczesność,
- liter przyporządkowanych według źródła z którego pochodzą daty.

ATablice historyczne, praca zbiorowa pod redakcją Witolda Mizerskiego, Wydawnictwo Adamantan, Warszawa 2002
BDawne wynalazki, Peter James, Nick Thorpe, Świat Książki, Warszawa 1997
CSłownik uzbrojenia historycznego, Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski jun., PWN, Warszawa 2000
DBroń starożytna, Zdzisław Żygulski jun., KAW, Warszawa 1998
EZasady sztuki wojennej, Dominik Strasburger, Bellona, Warszawa 1996
FNinja niewidzialni zabójcy, Andrew Adams, Buddo-sport, Warszawa 1993
GLeksykon dawnej broni palnej, Włodzimierz Kwaśniewicz, Bellona, Warszawa 2004
HGuide to The Crossbow, Peterson
IMiecz samurajski, podręcznik, John M. Yumoto, Diamond Books, Bydgoszcz 2004

Życzę miłego i owocnego przeglądania.

paleolitRóżne odmiany dzid i maczugA
400 tys. p.n.e.Niewątpliwia znajomość drewnianych oszczepów (pn. Niemcy)A
(40 tys. p.n.e.)Oszczepy z kamiennym grotem (Europa)A
(35 tys. p.n.e.)Dowody znajomości łuku i strzał (Europa, w Afryce prawd. wcześniej)A
(6000 p.n.e.)Wypalane kulki gliniane - prawd. pociski do procy (Bl. Wschód)A
III tys. p.n.e.Najwcześniejsze znane okazy hełmów (Mezopotamia), hełm znano wcześniejC
(3000 p.n.e.)Wozy zaprzężone w osły w wojsku (Sumer)A
(2500 p.n.e.)Maczugi z ciężkimi głowicami z miedzi, dzidy o grotach z brązu (Sumer)A
II tys. p.n.e.Duże wiosłowe okręty wojenne, wyposażone w taran (BL. Wschód)A
(2000 p.n.e.)Konny rydwan bojowy (Bl. Wschód)A
(1500 p.n.e.)Miecze z brązu, ok. 1200 p.n.e. także miecze z żelaza (Bl. Wschód)A
kon. XV w. p.n.e.Zbroja z brązu (Dendry, pd. Grecja)D
ok. 1400 p.n.ePierwsze pancerze łuskowe, łuski z brązu (Chiny, Egipt)B
VIII w. p.n.e.Stosowanie taranów i wież oblężniczych na kołach (Asyria)A
epoka halsztacka ok. 750-400 p.n.ePojawiły się rodzaje plecionek z metalu wykorzystywanych w kolczugach (Celtowie)D
V w. p.n.e.Strzemiona - zwiększenie możliwości kawalerii (ludy stepów Azji)A
V w. p.n.e.Najstarsze okazy kolczug znalezionych w scytyjskich kurhanachD
424 p.n.e.Miotacz ognia użyty podczas oblężenia Delion (Grecja)A
IV w. p.n.e.Machiny wykorzystujące przeciwwagi lub sprężystość drewna i lin służące do miotania kamieni i wielkich strzał na setki metrów (Grecy)A
IV w. p.n.e.Masowe wytwarzanie kusz (Chiny)A
IV w. p.n.e.Wieże oblężnicze sięgające 50 m wysokości (Grecy)A
IV w. p.n.e.W elitarnych odziałach perskiej kawalerii zarówno jeźdźcy, jak i konie noszą pancerzeB
IV w. p.n.e.Rozpowszechnienie kolczugi (lorica hamata) wśród legionów rzymskichD
IV w. p.n.e.Broń biologiczna - niegrzebanie zwłok zmarłych na zaraźliwe choroby wojowników Aleksandra Macedońskiego (w średniowieczu tego typu broń często stosowali Tatarzy)E
341 p.n.e.Najwcześniejsze wiarygodne źródło wspomina o użyciu kusz w bitwie o Ma-Ling w ChinachH
ok. 326 p.n.e.Żelazne pancerze dla słoni (Grecy)B
III w. p.n.e.Machiny wykorzystujące sprężone powietrze (m.in. Ktesibos, Grecja)A
260 p.n.e.Mostki abordażowe zmieniające taktykę morską (Rzymianie pod Mylae)A
228 p.n.e.Najwcześniejsze znalezisko, zamek kuszy z brązu z grobowca Yu WangH
pocz. n.e.Wytwórnie znakomitej broni stalowej w Syrii (stal "damasceńska")A
I w. n.e.Celownik siatkowy do kuszy (Chiny)A
0-100 n.e.Heron z Aleksandrii opisuje gastrofetesH
300-700Rzymskie rzeźby kuszH
385Vegetius wspomina o kuszach w De re militariaH
średniowieczeMachiny zdolne miotać pociski o masie 1 tony (Europa)A
V-IX w.Stosowano rzym. zbroje płytową, występowały zbroje typu płytkowego, lamelkowago i kolczego (Europa)C
674Mieszaniny zapalające ("ogień grecki" Kallinikosa z Heliopoli) używane przez flotę bizantyjską przeciwko ArabomA
IX w.Stała armia żołnierzy uzbrojonych w grube pancerze z papieru (prowincja Shenxi, Chiny)B
IX w.Wymyślono podkowy końskieE
do 900 r. n.e.Chokuto lub ken; okres starożytnego miecza (Japonia)I
900-1500Koto; okres starego miecza (Japonia)I
X-XIII w.Dominacja w uzbrojeniu zbroi kolczej (Europa)C
1040Dokładny przepis na proch do celów wojskowych (Zeng Gongliang, Chiny)A
1066Kusza zostaje sprowadzona do Anglii przez NormanówH
1096Anna Comnena opisuje kusze NormańskieH
XII w.Kusze wyrzucające do 20 pocisków w 15 sekund (Chiny)A
XII w.Sobór laterański zabronił pod groźbą klątwy kościelnej używać kuszy przeciw chrześcijanom, określając ją jako "niemal szatańskie narzędzie mordu", zakazu tego nie respektowanoE
1100-1200Pojawiają się kompozytowe łuczyska kuszH
1128Najstarszy znany wizerunek prototypu bombardy (Chiny)A
1139II Sobór Laterański wprowadza zakaz używania kusz wśród chrześcijanH
1192Zwycięstwo Krzyżowców pod Jaffą wspomagane użyciem kuszH
1209Użycie rakiet prochowych podczas obrony Xiangyangu (Chiny)A
XIV-XVII w.Trwa okres zbroi płytowej (Europa)C
1314Pierwsze wiarygodne źródło zastosowania stalowego łuczyska w kuszachH
1326Pierwsze wzmianki o armatach w Europie Zach.A
1333Zastosowanie armat w bitwie morskiej (Maurowie)A
1346Genuanscy Kusznicy zostają pobici przez angielskich łuczników uzbrononych w długie łukiH
poł. XIV w.Odlewanie luf dział z brązu (wcześniej - składane z listew)A
1364Pierwsze zachowane informacje o ręcznej broni palnej w PerugiiG
1373Pierwsza ilustracja craneqinu (lewaru kołowego używanego do naciągania kuszy)H
ok. 1375Upowszechnienie się broni palnej w EuropieG
XV-XVIII w.Rozkwit kolczugi na Wschodzie muzułmańskimC
1 poł. XV w.Pierwsze w Europie pociski rozrywające się (Chiny - ok. 1230)A
1411Najwcześniejsza ilustracja przedstawiająca prymitywny zamek lontowyG
2 poł. XV w.Próby stosowania luf gwintowanych (masowo - poł. XIX w.)A
ok. 1460Prymitywna ręczna broń palna z zamkiem lontowym (m.in. Włochy)A
ok. 1470Wykształcenie się łoża w długiej broni palnejG
ok. 1470Pojawienie się udoskonalonego zamka lontowegoG
kon. XV w.Podkopy do zakładania ładunków prochowych pod mury (Europa Zach.)A
kon. XV w.Pojawiła się zbroja maksymiliańska (pn. Włochy)C
XVI w.Zmierzch broni miotającej w związku z rozwojem broni palnejA
XVI w.Systemy fortyfikacji bastionowych (Włochy, Holandia)A
pocz. XVI w.Wyspecjalizowane okręty wojenne we flotach europejskichA
1500Leonardo da Vinci przedstawił rysunek zamka kołowo-krzosowegoG
1501Otwory na działa w burtach okrętów (Descharges z Brestu, Francja)A
1503Użycie na dużą skalę ręcznej broni palnej podczas bitwy pod CerignoląG
1503Pierwsze angielskie prawo ograniczające posiadanie kuszyH
ok. 1517Zamek kołowy (być może Johann Kiefuss, Norymberga)A
1518Pojawienie się na terenie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego zamków kołowo-krzosowychG
1530-1867Shinto; okres nowego miecza (Japonia)I
1540Pojawienie się pierwszych pistoletówG
1543Broń palna z zamkiem lontowym zostaje przywieziona przez Portugalczyków do JaponiiG
1547Pierwsze dokumenty potwierdzające stosowanie ulepszonego zamka lontowegoG
1550-1600Broń palna wypiera kusze w większości zachodnich armiiH
ok. 1550Na małą skalę pojawia się broń gwintowanaG
ok. 1570Rozpowszechnienie się ciężkiego muszkietu opieranego przy strzale o forkiet - nazywanego „hiszpańskim”G
1585Miny morskie z mechanizmem zegarowym (Holendrzy)A
ok. 1590Gotowe papierowe patrony zamiast sypania prochu do luf (Niemcy)A
XVII w.Bandery - niewielkie okręty służące do zapalania okrętów wrogaA
XVII w.Powstanie karaceny (Polska)C
ok. 1610Pojawienie się pierwszych zamków skałkowychG
ok. 1612Zamek skałkowy w broni strzeleckiej (m.in. Marin le Bourgeoys, Francja)A
ok. 1640Pojawienie się pistoletów z odkręcaną lufąG
1640-1730Trwa okres zbroi husarskiej (Polska)C
1641Peter Kalthoff uzyskuje monopol na broń z magazynkiem na terenie NiderlandówG
ok. 1650Szerokie rozpowszechnienie się zamka skałkowegoG
poł. XVII w.Opracowanie zasady liniowego szyku okrętów (adm. Blake, Anglia)A
1664Pierwszy patent na produkcję rewolwerów (Abraham Hill, Anglia)A
1669-1707Szczytowe osiągnięcia sztuki fortyfikacji (Sebastien de Vauban, Francja)A
XVIII w.Standaryzacja broni palnej: wielkie rządowe zamówienia na muszkietyA
XVIII w.zbroja znika z pól bitewnych utrzymuje się jedynie w specjalnych formacjach np. kirasjerskich, aż do początków XIX w.C
ok. 1700Zamek wychodzi z użycia w EuropieG
1770-1780Pojawiają się precyzyjne pistolety pojedynkoweG
1775-1783Zastosowanie na szeroką skalę broni gwintowanej podczas walk w USAG
1794Pierwsze użycie balonów obserwacyjnychA
1804Pocisk rozrywający się tuż przed upadkiem (Henry Shrapnel, Anglia)A
1807Użycie 40 tys. rakiet prochowych w ataku na Kopenhagę (Anglicy)A
1807Forsyth patentuje nowy sposób zapłonu, za pomocą piorunianu rtęciG
1812Pauly patentuje broń odtylcową na nabój zespolonyG
1814Wojska rosyjskie używają łuku podczs wojny z Francuzami, łuk po raz ostatni zastosowali na polu walki komandosi angielscy w czasie drugiej wojny światowejE
1828-41Broń ładowana od tyłu z zamkiem iglicowym (Nikolaus Dreyse, Prusy)A
1835Lefaucheux patentuje nabój z łuską metalowąG
1835Rewolwer wielostrzałowy z obrotowym magazynkiem (Samuel Colt, USA)A
1840Armia pruska wprowadza karabin iglicowy DreysegoG
ok. 1840Armie europejskie (i amerykańska) wprowadzają broń kapiszonowąG
1846Mundury w kolorze khaki (Harry Lumsden, Indie Brytyjskie)A
1848Mina morska z zapalnikiem elektrycznym (Ernst W. Siemens, Niemcy)A
1849Nalot bezzałogowych balonów bombowych na Wenecję, nieudany (Austriacy)A
1849Minié opracowuje stożkowy pocisk samouszczelniający się przy strzaleG
1850-1860Karabiny gwintowane systemu Minié zastępują broń gładkolufowąG
1859"Gloire" - pierwszy pancernik, zbudowany po doświadczeniach wojny krymskiej (Francja)A
1860Fotografie ukazujące używanie kusz powtarzalnych przez chińską armieH
1864Wielolufowy karabin maszynowy w użyciu (oblężenie Charleston, USA)A
1866Wielostrzałowy karabin powtarzalny (Oliver F. Winchester, USA)A
po 1868 rokuShin-shinto; okres najnowszego miecza (Japonia)I
1870Użycie przez Prusy dział odtylcowych z lufami stalowymi prod. KruppaA
1876Specjalny edykt zabrał samurajom prawo do noszenia mieczy (Japonia)I
1877Pierwsze użycie torped w boju (Rosjanie przeciwko okrętom tureckim, Anglicy przeciwko flocie peruwiańskiej)A
1877Miny lądowe wybuchające pod naciskiem użyte w wojnie ros.-tureckiejA
1883Nowoczesny cekaem (Hiram S. Maxim, Wlk. Bryt.)A
ok. 1885Proch bezdymny (odkryty 1846) stosowany zamiast prochu czarnegoA
1886We Francji zostaje wprowadzona małokalibrowa amunicja z prochem bezdymnymG
1887-1888Nobel patentuje szereg bezdymnych materiałów miotającychG
1888Wprowadzenie karabinu powtarzalnego Lee Metford z zamkiem tłokowo-ślizgowym w armii brytyjskiejG
1892Pierwsze stawiacze min (Rosja)A
1897Oporopowrotnik - rozwiązanie problemu odrzutu lufy (Francja)A
1898Zasieki z drutu kolczastego (wojska amerykańskie na Kubie)A
1900Udoskonalenie przez Johna Browninga (USA) pistoletu P. Mausera (Niemcy)A
1902Parowe samochody pancerne używane w wojnie burskiej (Wlk. Brytania)A
1911Pierwsze bombardowania z samolotów (1 XI, Włosi w Trypolitanii)A
1912Pierwszy wyspecjalizowany poławiacz min - trałowiec (Rosja)A
1915Zastosowanie gazów trujących (Niemcy, w bitwie pod Bolimowem, 21 I)A
1916Pierwsze bojowe użycie czołgów (Anglicy w bitwie nad Sommą, 15 IX)A
1916Pierwszy lotniskowiec ("Furious", Wielka Brytania)A
1916Pierwsze zatopienie okrętu podwodnego za pomocą bomb głębinowychA
1916Karabin maszynowy zsynchronizowany z ruchem śmigła (Anthony Fokker, Niemcy)A
1918Nowoczesny pistolet maszynowy (MP18, Hugo Schmeiser, Niemcy)A
1931Desant spadochronowy (ZSRR, przeciw powstańcom w Azji Środkowej)A
1934Zdalnie sterowany czołg (Japonia)A
1938Sieć radarowa wzdłuż wybrzeży Wlk. Brytanii (Robert Watson-Watt; próby radaru w Niemczech i Wlk. Brytanii trwały od pocz. lat 30.)A
1939-45Kusza „Arrowspeed” używana przez australijskich komandosów w czasie wojny na PacyfikuH
1939Najbardziej znane zastosowanie broni biologicznej (Japończycy w Mongolii)A
1941-42Rakiety "Katiusza" (ZSRR), V2 (Niemcy), udoskonalone przeciwpancerne pociski rakietowe ("Panzerfaust" - Niemcy, "Bazooka" - USA)A
1941Wodowanie "Yamato" - największego z pancerników do dzisiaj (65 tys. ton wyporności, pancerz 65 cm grubości) - JaponiaA
1942Produkcja śmigłowców wojskowych (USA, Japonia, Niemcy)A
1943Torpedy samonaprowadzające (akustyczne) - NiemcyA
1943Katapultowanie fotela pilota ("Saab J21", Szwecja)A
1944Myśliwskie samoloty odrzutowe w walce (Niemcy, Wlk. Brytania)A
1945-1975Kusze zastosowane przez amerykańskie siły specjalne i plemiona „górali” w WietnamieH
1945Pierwsze próby wybuchu bomby atomowej (16 VII, USA) i zrzucenie bomby na Hiroszimę (6 VIII) i Nagasaki (9 VIII)A
1952Pierwszy próbny wybuch bomby wodorowej (USA na atolu Eniwetok, 31 X)A
1954Okręt podwodny o napędzie atomowym ("Nautilus", USA)A
1957Pierwsze wielostopniowe rakiety międzykontynentalne (ZSRR)A
ok. 1958Pociski rakietowe wystrzeliwane spod wody (ZSRR, USA)A
1960?-terazKusze używane do wystrzeliwania strzałek usypiających przy badaniu dzikich zwierząt i pobieraniu próbek tkanekH
1964-75Partyzanci Vietcongu podczas wojny wietnamskiej stosóją broń biologiczną, oddają ekstrementy na bambusowe tyczki umieszczane w "wilczych dołach", co w przypadku zranienia powodowało natychmiastową infekcję, a w rezultacie gangrenę i zgon.F
1970Rakiety z kilkoma oddzielnie naprowadzanymi głowicami (USA)A
1983Samolot praktycznie niewidoczny dla radaru ("Stealth", USA)A
1983Ogłoszenie przez USA projektu budowy systemu obrony w KosmosieA
1991Masowe użycie precyzyjnie naprowadzanych bomb lotniczych (USA w Iraku)A

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz